Przesunięcie daty prawosławnych świąt wiąże się z tym, że Kościoły obrządku wschodniego posługują się starym, czyli juliańskim kalendarzem.

Prawosławne święta zaczyna popołudniowe nabożeństwo - wieczernica. Dopiero po tym wierni zasiadają do uroczystej kolacji wigilijnej. Podobnie jak u katolików potrawy muszą być postne. W miejsce opłatka używa się prosfory, czyli specjalnego kwaśnego chleba, wypieczonego z mąki, drożdży i wody - wierni dzielą się nim podczas Wigilii.

Zgodnie z ustawą z 1991 r. o stosunku państwa polskiego do Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego wierni mają dwa wolne od pracy dni na obchodzenie świąt Bożego Narodzenia. A fakt, że w Polsce od tego roku 6 stycznia jest dniem wolnym od pracy sprawił, że prawosławni w spokoju mogli rozpocząć rozważanie tajemnicy narodzin Chrystusa.

Warto zaznaczyć, że wyznawcy prawosławia świętują Boże Narodzenie albo według kalendarza gregoriańskiego (nowego), jak katolicy, albo zgodnie ze starym kalendarzem juliańskim (13 dni później) Możliwość wyboru daty świąt stworzył im zaraz po wojnie Synod Biskupów Prawosławnych. Zwierzchnicy tego kościoła wzięli pod uwagę sytuację swoich wyznawców, którzy w ramach wysiedleńczej akcji „Wisła" zostali rozproszeni po Polsce. Żyli wśród katolików, wielu zakładało mieszane rodziny. Stąd prawo wyboru daty.

Jak wyglądają uroczystości bożonarodzeniowe u wyznawców Prawosławia?

Najwytrwalsi prawosławni i grekokatolicy w Wigilię powstrzymują się od jedzenia cały dzień, aż do rozpoczęcia uroczystej wieczerzy. Tę jedyną w swoim rodzaju kolację spędza się wyłącznie w gronie najbliższych, przed rodzinną ikoną. Wieczerza zaczyna się zwykle od kutii z pszenicy, maku i miodu .Od pewnego czasu jednak istnieje zwyczaj uroczystego dzielenia prosfory, przaśnego, błogosławionego chleba przyniesionego z cerkwi, który stanowi swoisty rodzaj opłatka w tradycji katolickiej. Zwyczaj ten pojawił się pod wpływem kultury zachodniej , bowiem tradycyjnie w obrządku prawosławnym dzielono się socziwem, czyli kutią.

Potem dopiero, po życzeniach przy choince, na stole pojawią się tradycyjne, postne dania: ryba, szczułok, czyli kompot z suszonych owoców, a na podgórskim południu Polski kisełycia - kisiel z owsa. Na Białostocczyźnie gospodynie przygotowują potrawy z grzybami, smażone na oleju placki. W przestrzegających starego zwyczaju domach na wigilijnym stole muszą się znaleźć: chleb - symbol pożywienia, czosnek - symbol zdrowia, sól - uznawana za znak obfitości oraz miód - wróżący powodzenie. Ten ostatni w tradycji katolickiej zastępuje łuska karpia.

Prawosławni mają kilka nazw Wigilii. Mówią na nią m.in. nawieczerie lub soczelnik. Ta druga nazwa pochodzi od "socziwa", czyli gotowanej pszenicy polewanej miodem, która była poprzednikiem obecnej kutii.

W Wigilię,rano w cerkwi odprawia się tak zwane wielikije czasy z paramijami i Ewangelią mówiącą o Bożym Narodzeniu i jego znaczeniu. Następnie odprawia się wieczernię połączoną z liturgią św. Bazylego Wielkiego. Jeżeli wigilia (nawieczerije) wypadnie w sobotę lub niedzielę, to czasy odprawia się w piątek, liturgię św. Jana Złotoustego w przeddzień święta, a liturgię św. Bazylego w sam dzień święta. O godzinie drugiej w nocy w cerkwi odprawia się nabożeństwo, zwane wsianoczną. Jest to już właściwe nabożeństwo świąteczne rozpoczynające się od wielikoho powieczerija ze śpiewem wersetów zawierających proroctwa o Jezusie Chrystusie "Z nami Bóg" oraz litiją.

W modlitwach tej nocy wyrażona jest radość aniołów i ludzi oraz duchowa przemiana ludzi spowodowana Narodzeniem Bożym. Istota święta wyrażona jest w troparionie święta: Narodzenie Twe, Chryste Boże nasz, opromieniło świat światłem poznania (Boga), ponieważ przez nie ludzie dotąd służący gwiazdom przez gwiazdę pouczeni zostali składać hołd Słońcu prawdy i poznawać Ciebie, Wschód z wysokości; Panie, chwała Tobie. We wszystkich świątyniach prawosławnych odśpiewana zostanie zwyczajowo również  kolęda "Chrystus się rodzi. Witajcie".

Pierwszego dnia świąt Bożego Narodzenia w Cerkwi świętuje się narodzenie Jezusa w Betlejem, a w świątyniach odprawiana jest liturgia św. Bazylego Wielkiego. Drugiego czci się Najświętszą Marię Pannę. Trzeciego dnia wspomina pierwszego męczennika, świętego Stefana, który oddał życie za Chrystusa. Drugiego i trzeciego dnia świąt w cerkwiach odprawia się liturgię św. Jana Złotoustego.

Zwykle po całonocnym nabożeństwie Bożego Narodzenia i krótkim odpoczynku, w pierwszy dzień świąt domownicy zasiadają do uroczystego i sutego śniadania. Najbliższe świąteczne dni to czas rodzinnych odwiedzin i kolędników wędrujących z gwiazdą od domu do domu we wsiach i miasteczkach.

W Świdnicy Prawosławni modlą się przy ulicy Łukasińskiego 49 w cerkwi pw Św. Mikołaja. Liturgia Bożego Narodzenia odbędzie się jutro, 7 stycznia o godz. 10:00

*Na podstawie wigilia.pl